Prawa kobiety rodzącej w Polsce – teraz i kiedyś

z2Kiedyś kobiety miały prawo rodzić w domu- bo nie było innej możliwości. Przy porodach pomagały akuszerki, nikt nie próbował poprawiać natury.

Po II wojnie zaczęły powstawać w Polsce Izby Porodowe i od tej chwili to tam kobiety miały prawo rodzić. Oprócz tego zaczęto przenosić porody do szpitali i co za tym idzie, zmniejszyła się śmiertelność okołoporodowa. Rozwijająca się diagnostyka pomagała wykryć wszelkie nieprawidłowości na czas. To ogromne i bezsprzeczne korzyści wynikające z medykalizacji porodu. Niestety zaczęto przy tym traktować każdy poród jak przypadek medyczny, który trzeba „leczyć” czyli interweniować, ulepszać i przyśpieszać. Kobiety położono na łóżkach porodowych, aby móc kontrolować sytuację i mieć dobry ogląd na krocze i rodzące się dziecko.

W latach osiemdziesiątych w szpitalach rodziły praktycznie wszystkie kobiety. Przy tym wszystkim zapomniano o naturalnym rodzeniu, nie istniała podmiotowość kobiety na porodówce. Praw kobiety rodzącej nie było. Taśma produkcyjna, znieczulica, brak pomocy, brak empatii, rozłąka, poród na leżąco, wygoda personelu, wspólne sale, brak intymności, brak szacunku, brak godności taki obraz maluje się historiami kobiet, którym przyszło rodzić w tamtych latach.

Teraz jest lepiej, ale to zwykli ludzie, rodzice i pacjenci poprzez własne działania, małymi krokami zainicjowali zmiany. W 1994 roku rusza akcja Gazety Wyborczej „Rodzic po ludzku” i zaczyna się mówić głośno o tym co jest źle i co trzeba zmienić. W dwa lata później akcja zmienia się w działającą do dziś Fundację „Rodzić po Ludzku”.

Także prawa pacjenta przez długi czas nie miały jednolitego uregulowania i trudne było ich dochodzenie. Dopiero Stowarzyszenie Pacjentów Primum Non Nocere podjęło działania które w efekcie doprowadziły do powołania Rzecznika Praw Pacjenta w 1999 roku. Następnie, w 2008 roku, Sejm przyjął ustawę o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
 
Kolejną dużą zmianą było wydane przez Ministra Zdrowia w 2012 roku Rozporządzenie  „Standardy postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej”. Akt ten gwarantuje kobietom szereg możliwości. Jednak istnieją również problemy dotyczące tego rozporządzenia :
– akt ten dotyczy ciąży i porodu fizjologicznego,  w przypadku jakichkolwiek powikłań czy interwencji medycznych, stosowane są inne przepisy, a ustalenia rozporządzenia nie są brane pod uwagę
– ustalenia te są martwym zapisem prawa, w wielu placówkach medycznych nie są wprowadzane ani stosowane.
Kobietom przysługuje szereg praw, ale niestety, kobieta w tak wyjątkowej chwili jaką jest poród nie jest w stanie o nie walczyć. Dlatego też nadużycie i wykorzystanie tej szczególnej sytuacji jest wyjątkowo proste.  Kobiety muszą głośno mówić o swoich porodach i pisać oficjalne skargi. Pokażą wtedy, że znają swoje prawa i oczekują, że będą one respektowane. Powinny także pisać pochwały- niech głosy aprobaty dla konkretnych położnych i lekarzy wykonujących swoją pracę z sercem i zaangażowaniem będą kierunkowskazem, w którą stronę nadchodzące zmiany powinny pójść.
 
Poniżej prezentujemy akty prawne, które określają prawa kobiety rodzącej. Zapoznaj się z nimi, możesz się na nie powołać w czasie pisania skargi bądź pochwały:


 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2012 r. w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciazy, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem.

 

Standard ten określa:

 

– poszczególne elementy opieki medycznej, której celem jest uzyskanie dobrego sta­nu zdrowia matki i dziecka, przy ograniczeniu do niezbędnego minimum interwencji medycznych takich jak: przebicie pęcherza płodowego, stymulacji czynności skurczowej (podanie oxytocyny), podawania opioidów (petydyna, dolargan- środek uśmierzający ból), nacięcia krocza, cięcia cesarskiego, podania nowo­rodkowi mleka modyfikowanego, z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa zdrowotnego,

 

– zalecany zakres świadczeń profilaktycznych i działań w zakresie promocji zdrowia oraz badań diagnostycznych i konsultacji medycznych, które wykonuje się kobiet w ciąży z wyszczególnieniem odpowiedniego do ich wykonania tygodnia ciąży,

 

– czynniki ryzyka powikłań przedporodowych i śródporodowych identyfikowane podczas ciąży oraz przed porodem na podstawie wywiadu.

 

Informuje:

 

– „Poród fizjologiczny to spontaniczny poród niskiego ryzyka od momentu rozpoczęcia i utrzymujący taki stopień ryzy­ka przez cały czas trwania porodu, w wyniku którego noworodek rodzi się z położenia główkowego, pomiędzy ukoń­czonym 37. a 42. tygodniem ciąży, i po którym matka i noworodek są w dobrym stanie.”

 

– Osoba sprawująca opiekę nad ciężarną (czyli prowadzenie ciąży) rodzącą, położnicą i noworodkiem to lekarz ginekolog- położnik lub położna -odpowiedzialni za prowadzenie porodu fizjologicznego.

 

– Jeżeli opiekę sprawuje wyłącznie położna to w przypadku wystąpienia objawów patologicznych, niezwłocz­nie przekazuje rodzącą pod opiekę lekarza specjalisty w dziedzinie położnictwa i ginekologii.

 

– Ingerencja w naturalny proces ciąży, porodu i laktacji wiąże się z uzasadnionym medycznie wskazaniem i jeżeli taka konieczność wystąpi to wymagane jest zastosowanie dodatkowych procedur wykra­czających poza niniejsze standardy.

 

 

Oraz przedstawia prawa kobiety rodzącej:

 

Przygotowanie plan porodu: Lekarz lub położna opiekująca się kobietą w okresie ciąży ustala razem z nią plan opieki przedporodowej oraz plan porodu. Mogą być one zmieniane w trakcie opieki i dostosowywane do sytuacji.

 

Wybór miejsca porodu: Rodząca wybiera miejsce do porodu, w którym czuje się bezpiecznie, w szpitalu lub w warunkach poza szpitalnych. Lekarz lub położna powinni przekazać wyczerpujące informacje dotyczące wybranego miejsca, przedstawić wskazania i przeciwwskazania.

 

Podejmowanie decyzji: Rodząca ma prawo do świadomego udziału w podejmowaniu decyzji związanych z porodem, obejmujących działania i procedury medyczne. Ma też możliwość wyboru osoby sprawującej nad nią opiekę, spośród osób uprawnionych do jej sprawowania.

 

Szacunek wobec rodzącej:

– Osoby sprawujące nad rodzącą opiekę powinny umieć nawiązać dobry kontakt i zważać na ton rozmowy, postawę oraz słowa, które kierują do rodzącej,

– pytać o potrzeby i oczekiwania, prezentować spokojną i wzbudzającą zaufanie postawę,

– szanować prywatność i intymność,

– każdorazowo uzyskać zgodę na wykonanie wszelkich zabiegów i badań.

 

 

Opisuje postępowanie w kolejnych etapach porodu. Obowiązki personelu i zarazem prawa rodzącej:

 

Udzielanie wsparcia medycznego poprzez:

– zapewnienie ciągłości opieki,

– zachęcanie do korzystania ze wsparcia wybranej osoby bliskiej tj. małżonka, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, osobę pozostającą we wspólnym pożyciu lub inną wskazaną osobę (czyli np. przyjaciółkę lub doulę),

– zachęcanie do aktywności fizycznej i pomaganie w znajdowaniu optymalnych dla rodzącej pozycji podczas całego porodu,

– zapewnienie możliwości spożywania przejrzystych płynów, także podczas aktywnej fazy porodu.

 

Uśmierzanie bólu podczas porodu:

– Lekarz lub położna opiekująca się rodzącą przedstawia jej pełną informację o nie farmakologicznych i farmakologicz­nych metodach łagodzenia bólu, z których może skorzystać w miejscu, w którym rodzi. To rodząca podejmuje decyzję o wyborze i stosowaniu metod, a personel powinien ją w tym wspierać,

– Osoba opiekująca się rodzącą ma obowiązek w pierwszej kolejności proponować naturalne metody łagodzenia bólu np. ruch, immersję wodną, masaż, techniki oddechowe i relaksacyjne oraz towarzystwo osoby bliskiej.

 

– Należy pamiętać, że zastosowanie środków farmakologicznych jest interwencją medyczną w naturalny przebieg porodu i wiąże się z koniecznością zastosowania innych procedur niż zawarte w omawianym Rozporządzeniu .

 

Inne czynności:

– Założenie wenflonu tyko w wymagającej tego sytuacji.

– Lewatywę oraz golenie owłosienia łonowego wykonuje się tylko na życzenie.

– Ocena postępu porodu powinna być dokonywana na podstawie obserwacji oraz badań zewnętrznych i wewnętrznych. Te ostatnie powinny być wykonywane nie częściej niż co 2 godziny (w wymagających tego przypadkach częściej).

– II okres porodu- rodząca powinna wybrać pozycję dla siebie najwygodniejszą oraz przeć zgodnie z własną potrzebą.

– III okres porodu nie powinien przekroczyć godziny.

 

 

Kontakt „skóra do skóry”:

– powinien trwać 2 godziny bezpośrednio po urodzeniu, jeżeli mama i dziecko są w dobrym stanie, a przerwać można go tylko wtedy, gdy coś zagraża ich zdrowiu lub życiu.

– Dziecku zostaną założone opaski (z nazwiskiem mamy oraz informacją o płci i godzinie porodu) a następnie po ustaniu tętnienia zaciśnięta i przecięta zostanie pępowina.

– Ocena stanu noworodka wg skali Apgar może nastąpić na brzuchu mamy.

 

Badania noworodka:

– Dopiero po pierwszym kontakcie przeprowadzane są badania oraz pomiary dziecka. Jeśli to możliwe w obecności mamy.

– W ciągu 12 godzin dziecko jest badane przez lekarza neonatologa lub pediatrę w obecności jednego z rodziców.

– Noworodek powinien mieć wykonane czynności profilaktyczne zgodnie z obowiązującymi zaleceniami, które obejmują: profilaktykę krwawienia wywołanego niedoborem witaminy K przez jednorazowe podanie witaminy K, szczepienia ochronne, podaje się też dodatkowo immunoglobulin anty-HBs dzieciom matek z HBs dodatnim (uodpornienie czynno-bierne), rozpoczęcie profilaktyki krzywicy.

– Noworodek powinien mieć wykonane także obowiązujące badania przesiewowe, m. in. w kierunku fenyloketonurii, mukowiscydozy, wrodzonej niedoczynności tarczycy, badanie przesiewowe słuchu, a także badanie pulsoksymetryczne w celu wczesnego wykrycia bezobja­wowych, krytycznych wad serca.

 

Karmienie:

– Personel powinien zachęcać mamę do karmienia piersią, poinformować o korzyściach i metodach karmienia piersią, a także pokazać jak prawidłowo przystawiać dziecko do piersi.

– Personel nie powinien podawać noworodkowi wody, glukozy, mleka modyfikowanego jeśli nie ma do tego medycznych wskazań.

– Jeżeli wystąpią jakieś problemy w karmieniu personel powinien udzielić pomocy w ich rozwiązaniu, aby mama mogła karmić piersią lub swoim odciągniętym mlekiem.

 

Podczas połogu:

– W okresie połogu (6 tygodni po porodzie) mama i noworodek powinni mieć zapewnioną ciągłą profesjonalną opiekę położnej w miejscu zamieszkania albo pobytu mamy.

– Położna powinna odbyć minimum 4 wizyty (pierwsza z nich odbywa się w ciągu 48 godzin od otrzymania przez położną informacji ze szpitala o urodzeniu dziecka).

– Podczas wizyt położna m. in. oceni stan zdrowia mamy i dziecka, rozwój fizyczny i przyrost masy ciała dziecka, będzie zachęcać do karmienia piersią i wesprze w tym zakresie. Udzieli też informacji dotyczących pielęgnacji noworodka i opieki nad nim. Pomoże w rozwiązywaniu problemów, które mogą wystąpić i w razie potrzeby wskaże formy i źródła wsparcia.

– Położna interweniuje jeżeli zaobserwuje przemoc lub inne nieprawidłowości.

– Gdy dziecko ukończy 6 tygodni położna przekazuje opiekę nad nim pielęgniarce podstawowej opieki zdrowotnej.

 

 

Ustawa z dnia 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

dotyczy również kobiety w okresie okołoporodowym korzystającej z opieki zdrowotnej.

 

Według ustawy:

 

– Osoba bliska to małżonek, krewny lub powinowaty do drugiego stopnia

w linii prostej, przedstawiciel ustawowy, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu lub osoba wskazana przez pacjenta

– Gdy dochodzi do naruszenia praw pacjenta może on dochodzić przed sądem zadośćuczynienia pieniężnego za doznana krzywdę. Na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego.

– Korzystanie z praw pacjenta może być ograniczone tylko w sytuacji wystąpienia

zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów.

– Świadczenia medyczne to wszelkie badania, zabiegi i czynności medyczne, które udzielane są pacjentowi.

 

Ustawa wymienia 11 praw pacjenta:

Ich przestrzeganie jest obowiązkiem organów władzy publicznej właściwych w zakresie ochrony zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia oraz wszystkich osób udzielających świadczeń medycznych lub biorących udział w ich udzielaniu

Prawo do świadczeń zdrowotnych:

Świadczenia zdrowotne powinny odpowiadać wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej.

– Powinny być udzielane z należytą starannością przez osoby uprawnione, w odpowiednich warunkach i zgodnie z etyka zawodową.

Prawo do informacji:

Pacjent ma prawo uzyskać informacje o swoim stanie zdrowia, metodach leczenia i diagnostyki, następstwach ich zastosowania lub niezastosowania i rokowaniach.

– Może pozwolić na udzielenie informacji o swoim stanie zdrowia innym osobom.

– Ma prawo żądać, aby lekarz nie udzielił powyższych informacji.

 

Prawo do zgłaszania działań niepożądanych produktów leczniczych.

 

Prawo do tajemnicy informacji:

– Osoby z personelu medycznego mają obowiązek zachować w tajemnicy informacje związane z pacjentem, w szczególności ze stanem zdrowia uzyskane podczas wykonywania świadczeń medycznych.

– Obowiązek ten istnieje również po śmierci pacjenta.

– Są sytuacje kiedy obowiązek ten ustaje np. pacjent wyraża zgodę na ujawnienie tajemnicy.

Prawo do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych:

– Pacjent wyraża zgodę lub odmawi zgody na udzielenie świadczeń medycznych np. wykonanie badania czy zabiegu.

– Zgoda lub odmowa powinna być poprzedzona uzyskaniem informacji o swoim stanie zdrowia, proponowanym leczeniu, rokowaniach itd.

– Zgoda lub odmowa mogą być wyrażone słownie lub w jakikolwiek nie budzący wątpliwości sposób wyrażający wolę.

– Zgoda musi być wyrażona na piśmie w przypadku operacji lub innego ryzykownego zabiegu.

Prawo do poszanowania intymności i godności:

– Personel medyczny szczególnie podczas wykonywania świadczeń zdrowotnych obowiązany jest szanować intymność i godność pacjenta.

– Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych może być obecna osoba bliska, można odmówić udziału osoby bliskiej tylko w sytuacji prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta.

– Przy wykonywaniu zabiegu, badania mogą uczestniczyć tylko osoby je wykonujące i inne niezbędne (które pomagają). Inne osoby (np. studenci) mogą uczestniczyć tylko za zgodą pacjenta.

*WYJĄTEK od tej reguły stanowi zapis zawarty w art. 36 ust.4 Ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty „Do klinik i szpitali akademii medycznych, medycznych jednostek badawczo-rozwojowych i innych jednostek uprawnionych do kształcenia studentów nauk medycznych, lekarzy oraz innego personelu medycznego w zakresie niezbędnym do celów dydaktycznych nie stosuje się art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 6 listo-pada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.” tzn. jeżeli pacjent przebywa np. w szpitalu akademii medycznej, gdzie na co dzień uczą się studenci to o zgodę na obecność studentów przy wykonywanych badaniach czy zabiegach pacjent nie musi być zapytany i nie stosuje się powyższej zasady, dot. obecności tych osób tylko za zgodą. Wyjątek ten natomiast koliduje z wyrokiem wydanym w dniu 9 października 2014 r. przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w sprawie Konovalova przeciwko Rosji, skarga nr 37873/04 w sprawie obecności studentów medycyny podczas udzielania świadczeń medycznych pacjentowi, więc także podczas porodu. Według Trybunału obecność studentów podczas udzielania świadczeń zdrowotnych pacjentowi jest możliwa tylko za jego wyraźną zgodą.

więcej na ten temat możesz przeczytać tutaj >>studenci przy porodzie – nowy wyrok <<

Prawo pacjenta do dokumentacji medycznej:

– W dokumentacji medycznej są informacje o danych pacjenta, opis jego stanu zdrowia oraz wykonanych czynności medycznych, oznaczenie osoby wykonującej i data.

– Pacjent lub osoba przez niego upoważniona może przeglądać dokumentację medyczną i ją kopiować, za kopiowanie może być pobierana opłata.

Prawo pacjenta do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza:

– Sprzeciw taki wnosi się do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta, za pośrednictwem Rzecznika Praw Pacjenta.

– Sprzeciw należy wnieść w ciągu 30 dni od dnia wydania opinii albo orzeczenia przez lekarza, który orzekał o stanie zdrowia pacjenta.

– Sprzeciw należy uzasadnić i wskazać przepisy prawa, które zostały naruszone.

Prawo pacjenta do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego:

– Pacjent przebywający w placówce leczniczej działającej całodobowo (np. w szpitalu) może kontaktować się z innymi osobami (np. z osobami bliskimi) osobiście, telefonicznie i korespondencyjnie.

– Pacjent ma prawo również do odmowy takiego kontaktu.

Pacjent ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej (np. pomoc przy jedzeniu, higienie, poruszaniu czy opieka nad kobietą w okresie ciąży, porodu i połogu.

Prawo pacjenta do opieki duszpasterskiej:

– Pacjent przebywający w placówce leczniczej działającej całodobowo ma prawo do opieki duszpasterskiej, a koszty tej opieki ponosi placówka.

– Gdy pogarsza się zdrowie lub zagrożone jest życie pacjenta to należy mu umożliwić kontakt z duchownym jego wyznania.

 

Prawo pacjenta do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie:

– Pacjent przebywający placówce leczniczej działającej całodobowo może przechowywać rzeczy wartościowych w depozycie, bez dodatkowych opłat.

 

Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej

Z punktu widzenia kobiety rodzącej ważny jest rozdział 2 ustawy, który określa zasady wykonywania zawodów pielęgniarki i położnej.

Na czym polega wykonywanie zawodu położnej?

– Położna rozpoznaje ciążę, sprawuje opiekę nad kobietą w ciąży fizjologicznej, przeprowadza badania niezbędne w monitorowaniu ciąży fizjologicznej,

– kieruje na badania konieczne do jak najwcześniejszego rozpoznania ciąży wysokiego ryzyka,

– prowadzi i przyjmuje poród fizjologiczny (w przypadku nagłym także gdy dziecko ułożone jest miednicowo),

– monitoruje płód z wykorzystaniem aparatury medycznej,

– jeżeli zachodzi konieczność nacina krocze rodzącej,

– w sytuacjach nagłych podejmuje konieczne działania, do czasu przybycia lekarza,

– sprawuje opiekę nad matką i noworodkiem po porodzie,

– bada noworodka i opiekuje się nim, w razie potrzeby podejmuje wszelkie niezbędne działania, w tym natychmiastową reanimację,

– realizacji zlecenia lekarskie (diagnostyka, leczenie i rehabilitacja),

– prowadzi profilaktykę chorób kobiecych i patologii położniczych,

– rozpoznaje nieprawidłowości wymagające skierowania do lekarza, u matki lub dziecka,

– sprawuje opiekę ginekologiczno- położniczą nad kobietą,

– prowadzi działalność edukacyjno-zdrowotną z zakresu przygotowania do życia w rodzinie, metod planowania rodziny i ochrony macierzyństwa i ojcostwa, przygotowywania do rodzicielstwa oraz pełnego przygotowania do urodzenia dziecka, łącznie z poradnictwem na temat higieny i żywienia.

 

Pielęgniarka lub położna:

– wykonując zawód powinna robić to z należytą starannością, zgodnie z zasadami etyki zawodowej, poszanowaniem praw pacjenta, dbałością o jego bezpieczeństwo, wykorzystując wskazania aktualnej wiedzy medycznej,

– ma obowiązek udzielać pomocy w każdym przypadku tego wymagającym, zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami zawodowymi,

– może odmówić wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z jej sumieniem lub z

zakresem posiadanych kwalifikacji,

– wykonuje zlecenia lekarskie zapisane w dokumentacji medycznej,

– ma obowiązek informować pacjenta o jego prawach oraz udzielać informacji o stanie zdrowia, metodach diagnostycznych i leczniczych,

– ma obowiązek zachować w tajemnicy informacje związane z pacjentem, uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu.,

– może wykonywać zawód oprócz umów czy wolontariatu również w ramach indywidualnej praktyki zawodowej.

 

Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty

Rozdział 5 określa zasady wykonywania zawodu lekarza:

 

Lekarz ma obowiązek:

– wykonywać zawód, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością,

– udzielać pomocy lekarskiej w każdym wymagającym tego przypadku nie cierpiącym zwłoki,

– udzielać pacjentowi przystępnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu, a w sytuacjach wyjątkowych, jeżeli rokowanie jest niepomyślne dla pacjenta, lekarz może ograniczyć informację o stanie zdrowia i o rokowaniu, jeżeli według oceny lekarza przemawia za tym dobro pacjenta,

– poszanowania intymności i godności osobistej pacjenta podczas udzielania świadczeń zdrowotnych,

– dbać, aby inny personel medyczny przestrzegał w postępowaniu z pacjentem zasady poszanowania godności i intymności pacjenta,

– zachowania w tajemnicy informacji związanych z pacjentem, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu,

– W wyjątkowych sytuacjach wymagających niezwłocznej pomocy lekarskiej może udzielić świadczenia zdrowotnego bez zgody pacjenta.

– Lekarz może wykonać zabieg operacyjny albo zastosować metodę leczenia lub diagnostyki stwarzającą podwyższone ryzyko dla pacjenta, po uzyskaniu jego pisemnej zgody, w sytuacji zagrożenia życia, kiedy nie ma możliwości uzyskania zgody pacjenta lekarz może on wykonać powyższy zabieg bez zgody, ale jeśli jest taka możliwość po konsultacji z drugim lekarzem najlepiej tej samej specjalizacji.

– Lekarz może powstrzymać się od wykonania świadczeń zdrowotnych niezgodnych z jego sumieniem.

 

 Konstytucja Rzeczpospolitej Poskiej. z 1997 roku

jako podstawowe źródło praw obywatela:

 

– Każdy człowiek ma zapewnioną prawną ochronę życia.

– Nikt nie może być poddany eksperymentom naukowym, w tym medycznym, bez dobrowolnie wyrażonej zgody.

– Każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą.

– Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym.

– Każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych.

– Każdy ma prawo do ochrony zdrowia.

– Nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu

traktowaniu i karaniu.

 

Europejska Karta Praw Pacjentów

to nieformalny dokument pozarządowy. Został sporządzony przez organizację Active Citizenship Network we współpracy z 12 organizacjami z różnych krajów Unii Europejskiej

Zawiera podstawowe prawa pacjentów, które mają prowadzić do zagwarantowania “wysokiego poziomu ochrony ludzkiego zdrowia” (art. 35 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej) i do zapewnienia wysokiej jakości usług związanych ze zdrowiem.

  1. Prawo do profilaktyki w celu zapobiegania chorobom
  2. Prawo dostępu do opieki medycznej bez względu na zasoby finansowe pacjenta, miejsce zamieszkania, rodzaj choroby czy czas dostępu do świadczeń.
  3. Prawo do informacji do wszelkich informacji dotyczących jego stanu zdrowia, świadczeń medycznych i sposobu korzystania z nich, oraz wszystkiego, co jest dostępne dzięki badaniom naukowym i innowacjom technologicznym.
  4. Prawo do wyrażenia zgody po uprzednim dostępie do wszelkich informacji, które mogłyby umożliwić pacjentowi decydowanie.
  5. Prawo do wolnego wyboru procedury leczenia oraz osób mających udzielać świadczenia na podstawie rzetelnej informacji.
  6. Prawo do prywatności w czasie wykonywania świadczeń i poufności dotyczącej informacji o pacjencie i stanie jego zdrowia.
  7. Prawo o poszanowaniu czasu pacjenta, aby mógł on uzyskać niezbędne leczenie w krótkim i określonym wcześniej czasie.
  8. Prawo o przestrzeganiu norm jakościowych, dotyczących realizacji świadczeń wysokiej jakości, zgodnie z normami.
  9. Prawo do bezpieczeństwa chroniące przed nieprawidłowo stosowanymi świadczeniami zdrowotnymi, wyrządzeniem krzywdy, błędem.
  10. Prawo do innowacji.
  11. Prawo do unikania niepotrzebnego cierpienia w możliwym stopniu.
  12. Prawo do leczenia dostosowanego do potrzeb osobistych, w możliwym zakresie.
  13. Prawo do zażaleń. W przypadku doznania jakiegokolwiek uszczerbku pacjent ma prawo złożyć skargę i dostać odpowiedź.
  14. Prawo do rekompensaty za doznaną krzywdę spowodowaną złym leczeniem.

 

 

Karta Praw Pacjenta w oparciu o Deklarację Praw Pacjenta Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) 

 

Prawa ogólne:

Każdy ma prawo do poszanowania swojej osoby jako osoby ludzkiej.

– Każdy ma prawo do samo decydowania.

– Każdy ma prawo do poszanowania integralności fizycznej i psychicznej oraz do poczucia bezpieczeństwa swojej osoby.

– Każdy ma prawo do poszanowania swojej prywatności.

– Każdy ma prawo do poszanowania wyznawanych przez niego wartości moralnych i kulturowych oraz do poszanowania swoich przekonań religijnych i filozoficznych.

– Każdy ma prawo do ochrony zdrowia na poziomie, jaki zapewniają działania w dziedzinie prewencji i opieki zdrowotnej oraz do wykorzystywania możliwości osiągnięcia najlepszego możliwego poziomu zdrowia.

 

Prawo do informacji:

– Dostępność dla całego społeczeństwa informacja o usługach zdrowotnych i o tym, jak z nich najlepiej korzystać.

– Prawo pacjenta do przystępnej informacji o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu dostępnych w wyniku leczenia oraz rokowaniu.

– Prawo pacjenta do wglądu w dokumentację medyczną odnoszącą się do jego osoby

– Prawo pacjenta do zachowania w tajemnicy informacji uzyskanych w związku z udzielaniem mu świadczeń. Informacja ta może być wyjątkowo zatajona przed pacjentem w przypadku, gdy istnieją poważne przesłanki, aby uważać, że przy braku jakichkolwiek korzyści spowoduje ona tylko poważne szkody.

– Informacja powinna być przekazana w sposób odpowiadający jego zdolności rozumienia

– W chwili przyjmowania do zakładu opieki zdrowotnej pacjent powinien poznać z imienia osoby, które będą odpowiedzialne za opiekę nad nim oraz zapoznać się z obowiązującymi przepisami i zwyczajami.

 

Prawo do wyrażenia zgody na zabiegi lecznicze:

– Pacjent ma prawo nie zgodzić się lub wstrzymać działanie medyczne.

– Pacjent ma prawo wyrazić zgodę lub odmówić badania lekarskiego, badań diagnostycznych lub innych czynności medycznych i pielęgnacyjnych po uzyskaniu szczegółowych informacji na ich temat. Ma też prawo zgodzić się lub odmówić umieszczenia w szpitalu lub innym zamkniętym zakładzie opieki zdrowotnej.

– Zgodę na zabieg operacyjny w celach leczniczych lub diagnostycznych, na poddanie się eksperymentalnej metodzie leczenia lub diagnostyki oraz na udział w eksperymencie medycznym do celów naukowych pacjent powinien wyrazić na piśmie.

– Pacjent ma prawo wyboru sposobu leczenia

 

Prawo do intymności i poszanowania godności:

– Pacjenta ma prawo, aby informacje dotyczące jego osoby pozostały poufne, a wszystkie informacje stwarzające możliwość jego identyfikacji były chronione.

– Pacjent ma prawo do poszanowania intymności i godności osobistej w trakcie udzielanych mu świadczeń zdrowotnych.

 

Prawo do opieki i leczenia:


– pacjent ma prawo do udzielenia mu świadczeń bez zbędnej zwłoki przez osobę wykonującą zawód medyczny. Pacjent będący w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia ma prawo do pomocy każdego będącego w pobliżu zakładu opieki zdrowotnej.

– Pacjent wymagający według lekarza niezwłocznego przyjęcia do szpitala, ma prawo żądać, aby szpital odmawiający przyjęcia zapewnił w razie potrzeby przewóz do innego szpitala mającego możliwość udzielenia właściwego świadczenia.

– Pacjent przebywający w szpitalu ma prawo do zaopatrzenia w leki i materiały medyczne, do pomieszczenia i wyżywienia odpowiadającego do stanu zdrowia oraz do otrzymywania osobistej bielizny szpitalnej i środków higieny osobistej.

– Pacjent ma prawo do opieki pielęgnacyjnej.

– Pacjent ma prawo do nieograniczonego kontaktu korespondencyjnego i telefonicznego z osobami z zewnątrz z ogólnie dostępnego telefonu, a w wyjątkowym przypadku również z telefonu służbowego.

– Pacjent ma prawo do osobistego kontaktu z osobami zewnątrz. Prawo to może być ograniczone tylko ze względów epidemiologicznych.

– Pacjent ma prawo do opieki duszpasterskiej duchownego wyznawanej przez siebie religii i umożliwienia uczestnictwa w obrzędach religijnych w szpitalu..

– Pacjent ma prawo zażądać, aby personel szpitala umożliwił wyrażenie mu ostatniej woli w obecności dwóch wiarygodnych świadków lub w obecności notariusza.

– Pacjenci mają prawo do dobrej jakości opieki.

– Pacjent ma prawo do ciągłości opieki.

– W warunkach ograniczeń, w których instytucje sprawujące opiekę musza dokonywać wyboru, który z pacjentów poddany zostanie leczeniu, wszyscy pacjenci mają prawo do rzetelnej procedury dokonywania tego wyboru. Decyzja powinna być podjęta na podstawie kryteriów medycznych i bez dyskryminacji.

– Pacjent ma prawo wybrać i zmienić osobę sprawującą nad nim opiekę.

 

Prawo pacjenta nieletniego:

Pacjentowi nieletniemu przysługują takie same prawa, jak pacjentowi dorosłemu, z tym że:

– jeżeli pacjent ukończył 16 lat zgoda na świadczenia zdrowotne wymaga potwierdzenia na piśmie przez osobę reprezentująca jego prawa,

– odmowę wyrażenia zgody na świadczenia zdrowotne pacjenta nieletniego, który ukończył 16 lat, wymaga przedstawienia sprawy sądowi opiekuńczemu, który może udzielić zezwolenia na takie świadczenia, nie dotyczy to przypadku, gdy świadczenie ma być udzielenie w przypadku niebezpieczeństwa utraty życia lub kalectwa.

Prawo do skargi.

– Jeżeli pacjent uzna, że jego prawa zostały naruszone, może interweniować.

 

 

 

Raport „Właściwe techniki porodowe” Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ogłoszony w kwietniu 1985 roku.

 

Raport nazwano „Poród nie jest chorobą.” Poniżej tekst raportu:

 

 

  1. 1. Ministerstwa zdrowia powinny ustanowić politykę dotyczącą wprowadzania nowych technologii na rynek i do usług medycznych.2. Kraje powinny tworzyć współpracujące ze sobą zespoły, które oceniałyby technologie związane z porodem.3. Cała społeczność powinna być informowana o różnych formach opieki okołoporodowej, aby umożliwić kobiecie wybór takiej opieki, jaką ona preferuje.4. Kobiece grupy wzajemnej pomocy mają istotne znaczenie jako mechanizm społecznego wsparcia i przekazywania wiedzy, szczególnie dotyczącej porodu.5. Nieformalne systemy opieki okołoporodowej (łącznie z osobami tradycyjnie pomagającymi w porodzie), jeśli istnieją, muszą współistnieć z oficjalnym systemem opieki i, dla dobra matki, współpraca między nimi musi być zachowana. Taka współpraca może stać się wysoce efektywna, gdy żaden z systemów nie uważa się za lepszy od drugiego.

    6. Przygotowanie osób do sprawowania opieki okołoporodowej powinno mieć na celu pogłębienie ich wiedzy o aspekty społeczne, kulturowe, antropologiczne i etyczne.

    7. Powinno kłaść się nacisk na edukację zawodowych położnych i osób towarzyszących przy porodzie. Opieka w czasie normalnej ciąży, porodu i zaraz po porodzie,
    powinna być sprawowana przez te osoby.

    8. Ocena technologii powinna być dokonywana międzydyscyplinarnie przez osoby, które jej używają, a także epidemiologów, naukowców i autorytety w zakresie zdrowia.
    Kobiety, wobec których są one stosowane, powinny uczestniczyć
    w ich planowaniu, a także ocenie i rozpowszechnianiu rezultatów. Ocena zastosowanych środków powinna być przekazana przede wszystkim osobom związanym z badaniami,
    a także do środowisk, w których te badania były prowadzone.

    9. Szpitale powinny ogłaszać własne dane statystyczne dotyczące porodów, np. cięć cesarskich.

    10. Dobre psychiczne samopoczucie matki powinno być zapewnione nie tylko poprzez obecność przy porodzie wybranej przez nią osoby, ale też poprzez umożliwienie swobodnego przyjmowania wizyt przez matkę po porodzie.

    11. Noworodek powinien pozostać z matką, o ile pozwala na to stan zdrowia obojga. Prowadzenie obserwacji zdrowego noworodka nie uzasadnia oddzielenia dziecka
    od matki.

    12. Karmienie piersią powinno być podjęte natychmiast po porodzie, jeszcze przed opuszczeniem przez matkę sali porodowej.

    13. W krajach, które odnotowują najniższy odsetek śmierci okołoporodowej, odsetek cesarskich cięć wynosi mniej niż 10%. W żadnym rejonie geograficznym odsetek cesarskich cięć nie powinien przekraczać 10 – 15%.

    14. Brak jest dowodów na konieczność wykonania cięcia cesarskiego po wcześniejszym cięciu w poprzecznie dolnym odcinku. W takich przypadkach poród powinien odbywać się drogą naturalną, o ile możliwe jest udzielenie, w razie potrzeby, natychmiastowej pomocy chirurgicznej.

    15. Nie ma dowodów na to, że rutynowe, elektroniczne monitorowanie płodu podczas porodu ma pozytywny wpływ na jego wynik. Monitorowanie powinno się wykonywać tylko w starannie wyselekcjonowanych przypadkach (związanych z wysokim prawdopodobieństwem śmiertelności okołoporodowej ), oraz przy porodach indukowanych. Poszczególne kraje powinny prowadzić badania mające na celu określenie grup ciężarnych, u których zastosowanie monitorowania może przynieść korzyści. Do czasu zakończenia tych badań służby zdrowia powinny powstrzymać się od kupowania sprzętu do monitorowania.

    16. Nie ma żadnych wskazań do usuwania owłosienia łonowego i do wykonywania lewatywy przed porodem.

    17. Podczas porodu kobiety nie powinny być układane w pozycji na wznak. Powinny być zachęcane do chodzenia w okresie rozwierania oraz swobodnie decydować jaka pozycję przyjąć w czasie wyłaniania się części przodującej.

    18. Nie ma usprawiedliwienia dla rutynowego nacinania krocza.

    19. Nie powinno indukować się porodów dla wygody. W żadnym rejonie geograficznym odsetek porodów indukowanych nie powinien przekraczać 10%.

    20. W trakcie porodu powinno unikać się podawania środków analgetycznych i anastetycznych, jeśli nie są one zalecane, dla przeciwdziałania lub zapobiegania komplikacjom.

    21. Pęknięcie pęcherza płodowego jest oczekiwane w późnej fazie drugiego okresu porodu. Nie ma naukowego uzasadnienia dla jego rutynowego, wczesnego przebijania.


     

    ( Fortaleza, Brazylia, Kwiecień 1985)

     

 

 

 

Podaj dalej!Pin on Pinterest0Share on Facebook119Share on Tumblr0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Google+0