Doświadczenie traumy okołoporodowej

z2Wyobrażenia porodu idealnego są bardzo indywidualne. Jedyną niezmienną rzeczą, której pragnie większość kobiet (i każda ma do tego niezbywalne prawo) jest oczekiwanie kompetentnej opieki medycznej i poszanowania swoich praw w trakcie tego ważnego wydarzenia. Te oczekiwania obejmują m.in.: prawo do rzetelnej informacji i świadomego podejmowania decyzji dotyczących rodzącej i dziecka. Większość kobiet po doświadczeniach porodowych stosunkowo szybko dochodzi do siebie, ale nie zawsze wszystko idzie zgodnie z planem. Może się tak zdarzyć, że wydarzenie, które ma sprowadzić wymarzone dziecko na świat, nie przebiega tak, jak pragnęli tego rodzice. Najważniejsze to uświadomić sobie, że bez względu na to jak trudny i traumatyczny był poród, nie jest to sytuacja bez wyjścia.

Czym jest traumatyczny poród?

W naszej kulturze narodziny dziecka są radosnym wydarzeniem. Oczekuje się więc, aby młoda mama była szczęśliwa i radosna. Zdarza się jednak, że w wyniku swoich doświadczeń porodowych kobieta czuje się nie tylko nieszczęśliwa, ale także przeżywa całe spektrum innych, trudnych emocji: bezsilność, niepewność, rozczarowanie wydarzeniami na sali porodowej czy po prostu rozgoryczenie, smutek bądź złość)

Choć w obiektywnej ocenie mógł to być łatwy poród, liczy się tu jedynie subiektywne odczucie rodzącej. Przyczyną traumatycznych doświadczeń mogą być nawet procedury wykonywane rutynowo jak epizjotomia lub poród aktywnie prowadzony. Interwencje medyczne, powodują fizyczne dolegliwości takie jak ból, pieczenie, infekcje, problemy z oddawaniem moczu , które same w sobie są nieprzyjemne. Choć ciało poddane zabiegowi goi się i regneruje to znacznie dłużej pozostają skutki emocjonalne.

Jakie są skutki traumatycznego porodu?

Skutki traumatycznego porodu mogą być inne dla każdej kobiety. Samopoczucie i radzenie sobie z wydarzeniami zależy od indywidualnych uwarunkowań. Oto niepokojące objawy, które mogą świadczyć o tym, że kobieta zmaga się z doświadczeniami traumatycznego porodu i cierpi na zaburzenia stresu pourazowego (PTSD):

  • Ponowne przeżywanie, rozpamiętywanie sytuacji porodu
  • Strach przed porodem w przyszłości
  • Niska samoocena  
  • Trudności w relacjach z najbliższymi: partnerem, dzieckiem
  • Brak zainteresowania seksem i unikanie kontaktu fizycznego
  • Trudności w tworzeniu więzi z dzieckiem i poczucie winy z tego powodu
  • Izolacja i samotność
  • Depresja poporodowa

Zespól stresu pourazowego powoduje znaczącą zmianę zachowania w wyniku nastąpienia traumatycznego wydarzenia. Wydarzenia związane z porodem mogą wzbudzić w rodzącej lub jej partnerze poczucie strachu, bezradności lub przerażenia tym co się stało.

Oto symptomy PTSD:

  • Natrętne myśli, które przypominają wydarzenia z porodu. To mogą być flashbacki, obrazy, sny lub koszmary. Może towarzyszyć im uczucie niepokoju lub paniki. Mogą wystąpić także luki pamięciowe- niemożność odtworzenia całego porodu- ze względu na wyparcie nieprzyjemnych wspomnień.
  • Unikanie sytuacji, które mogą wyzwolić wspomnienia. Rutynowa wizyta u lekarza uwalnia nieprzyjemne wspomnienia. Może to spowodować, że w przypadku kolejnej ciąży kobieta unika kontaktów ze służbą zdrowia i nie robi zalecanych badań, co w rezultacie powoduje lęk o stan zdrowia dziecka i dodatkowy stres.
  • Unikanie oglądania programów telewizyjnych, które mówią lub przedstawiają poród. Może także wystąpić niechęć do rozmawiania o porodzie, ponieważ wspomnienia są zbyt bolesne.
  • Problemy ze snem, wahania nastroju, ataki panikitrudności z koncentracją.
  • Problemy z karmieniem piersią
  • Odrętwienie
  • Poczucie nieudolności
  • Obawa przed tym, że scenariusz się powtórzy, w podobny lub nawet gorszy sposób. To może być także uogólniony lęk przed śmiercią swoją lub dziecka w przypadku kolejnej ciąży.

Szacuje się , że zespół stresu pourazowego (PTSD) dotyka 1,5% do 6% rodzących. Jednakże wielu badaczy i klinicystów uważa, że liczba kobiet doświadczających traumy po porodzie może być w rzeczywistości znacznie wyższa. Niektóre kobiety potrafią się dobrze kontrolować i udaje im się ukrywać swoje uczucia i objawy nawet przed najbliższymi. Bywa, że symptomy mogą nie pasować do podanych kryteriów. Jednak badania pokazują, że wyniszczające skutki poporodowego stresu pourazowego są bardzo powszechne. Niektóre dane wskazują, że nawet ponad 30% kobiet mogło doświadczyć wielu objawów traumy.

Komu może się przytrafić PTSD?

Właściwie każdy jest zagrożony możliwością wystąpienia PTSD, ale w specyficznych sytuacjach ryzyko wzrasta:

  • Poród był długi i bolesny.
  • Poród był aktywnie prowadzony, zakończony interwencją medyczną z użyciem próżnociągu lub kleszczy.
  • Odbyło się nieplanowane cięcie cesarskie
  • Dziecko urodziło się niepełnosprawne.
  • Dziecko potrzebowało specjalnej opieki.
  • Życie matki lub dziecka podczas porodu było zagrożone.
  • Rodząca czuła brak poczucia kontroli, uczucie bezsilności w trakcie porodu
  • Rodząca czuła brak wsparcia ze strony personelu medycznego.
  • Rodząca doświadczyła traumatycznych wydarzeń w przeszłości (gwałt, molestowanie seksualne).

Jak sobie radzić z doświadczeniami traumatycznego porodu?

Nie należy bagatelizować swoich emocji i liczyć na to, że znikną . Dzielenie się swoimi doświadczeniami z innymi ludźmi pozwoli je uporządkować i nadać im sens. To nie będzie łatwe, ale może przynieść ulgę i rzeczywistą poprawę sytuacji.

Pomoc specjalisty

Zespół stresu pourazowego jest poważnym stanem psychologicznym, który wymaga leczenia. Warto udać się po pomoc do profesjonalisty: psychologa lub psychiatry. Zdarza się, że psycholodzy błędnie diagnozują zaburzenie jako „depresje poporodowej” (PPD), ponieważ takimi kwestionariuszami przesiewowymi dysponują. Jednakże jest wysoce prawdopodobne, że niektóre kobiety ze zdiagnozowaną obecnie depresji poporodowej mogą w rzeczywistości wykazywać symptomy stresu pourazowego. Bywa także że depresja poporodowa towarzyszy PTSD- zdarza się to niemal w 50 % przepadków. Dobrze, aby specjalista rozgraniczył obie choroby i w razie takiej konieczności leczył je równolegle.

Rozmowa z partnerem

Pomocna może być szczera rozmowa z partnerem. On także może mieć potrzebę porozmawiania o tym co się wydarzyło – zwłaszcza jeśli towarzyszył przy porodzie i nie miał wpływu na zaistniałą sytuacje. Szczera rozmowa może mieć dla obu stron działanie terapeutyczne.

Przeczytanie i przedyskutowanie dokumentacji porodowej

Stres pourazowy może powodować luki pamięciowe. Rozmowa z personelem medycznym i wgląd w dokumentacje pomoże ustrukturyzować wspomnienia. Warto wysłuchać relacji partnera, douli, położnej obecnych przy porodzie. Nie chodzi o to, że wspomnienia są złe lub nieprawdziwe. Wysłuchanie relacji innych ludzi ukaże wydarzenia w szerszym kontekście.

Każdy pacjent ma pełne prawo do wglądu w dokumentacje medyczną i każdy szpital jest zobowiązany do udostępnienia stosownych dokumentów. Można poprosić o drugą opinię, skonsultować przebieg porodu z niezależnym lekarzem lub położną. Jeśli przebieg wydarzeń budzi ich wątpliwości zawsze można zasięgnąć porady prawnej.

Jak uniknąć takiej sytuacji w przyszłości?

Istnieje kilka sposobów uniknięcia podobnej sytuacji w przyszłości. Aby scenaraiusz się nie powtórzył warto złożyć skargę na to, co już się stało. Poza tym przed zajściem w kolejną ciążę lub już w czasie jej trwania skorzystać z profesjonalnej pomocy i przepracować poprzednią traumę. Ważnym elementem przygotowania do dobrych narodzin jest uczęszczanie na zajęcia szkoły rodzenia, można też korzystać z metod relaksacji, hipnozy czy też z jogi dla kobiet w ciąży.

W kolejnej ciąży dobrze jest zadbać zawczasu o dobry poród. Szczera rozmowa z położną i lekarzem prowadzącym pozwoli dostosować opiekę medyczną do potrzeb i oczekiwań rodzącej, pozwoli także zapobiec podobnym incydentom w przyszłości. Można także wspólnie spisać wszystkie obawy i punkt po punkcie starać się je przepracować.

Warto poświęcić trochę czasu na przygotowanie planu porodu. Dobrze jest wcześniej przedyskutować go z położną i upewnić się, że wspiera oczekiwania ciężarnej. Druga kopię dokumentu powinien mieć partner. Przyszła mama powinna się zadbać, aby znał i rozumiał jej potrzeby. Trzeci egzemplarz powinien zostać dołączony do szpitalnej dokumentacji.

Także wybór osoby towarzyszącej powinien być dobrze przemyślany. Nieustające wsparcie rodzącej w czasie porodu, danie jej poczucia bezpieczeństwa i dbanie o jej komfort psychiczny to ważny element porodu, który określany jest póżniej mianem „dobry/pozytywny poród”. Warto także rozważyć towarzystwo douli. Badania udowodniły, że jej obecność wpływa pozytywnie na doświadczenia okołoporodowe- zapewnia wsparcie nie tylko rodzącej, ale także osobie towarzyszącej. Kobiety rodzące z doulą odczuwają wyższy poziom zadowolenia z porodu i lepiej subiektywnie oceniają jego przebieg. Ciągłe wsparcie kompetentnej osoby skraca także czas trwania porodu i redukuje ryzyko interwencji medycznych.

 Źródła:

http://www.babycentre.co.uk/a1011239/how-to-recover-after-a-traumatic-birth

http://www.solaceformothers.org/what_birth_trauma.html

http://www.birthtraumaassociation.org.uk

http://www.birthtraumaassociation.org.uk/publications/post_natal_ptsd.pdf

 

 Autor: Ewa Krogulska

Podaj dalej!Pin on Pinterest0Share on Facebook53Share on Tumblr0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Share on Google+0